Khi đến thăm Bình Định – vùng đất địa linh nhân kiệt, du khách sẽ không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn được biết đến những khu di tích lịch sử ghi lại dấu ấn hào hùng của một thời. Đến với khu Lăng mộ Mai Xuân Thưởng, du khách sẽ như được ngược dòng lịch sử để sống với tinh thần thượng võ, ý chí đấu tranh kiên cường, bất khuất gìn giữ quê hương của vị anh hùng hào kiệt. Là người con đất Bình Định chắc chắn đều sẽ tự hào về lịch sử hào hùng của quê hương.

Cổng vào khu lăng mộ
Cổng vào khu lăng mộ

Mai Xuân Thưởng là người thôn Phú Lạc, xã Bình Thành, huyện Tuy Viễn (nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Cha ông là Mai Xuân Tín, từng làm Bố chính tỉnh Cao Bằng; mẹ là bà Huỳnh Thị Nguyệt, con một nhà quyền quý trong làng [1].

Thuở nhỏ ông thông minh, ham học. Năm lên 6 tuổi, cha mất sớm, ông lớn lên dưới sự nuôi dạy của mẹ và của tú tài Lê Duy Cung, nên giỏi cả văn lẫn võ. Năm 1878, Xuân Thưởng thi đỗ tú tài.

Đầu tháng 5 năm Ất Dậu (tháng 7 năm 1885), nổ ra cuộc phản công của phe chủ chiến ở Kinh thành Huế, khi ấy ở Bình Định đang diễn ra kỳ thi Hương. Đến khi nghe tin Tôn Thất Thuyết phò vua Hàm Nghi chạy ra Quảng Trị, xuống dụ Cần vương, mấy nghìn sĩ tử liền bỏ thi, trở về quê tụ nghĩa. Ở lại thi tiếp, chỉ còn 8 người và tất cả đều trúng tuyển cử nhân, trong số đó có Mai Xuân Thưởng. Thi đỗ xong, Mai Xuân Thưởng trở về quê Phú Lạc chiêu mộ nghĩa sĩ, lập căn cứ ở Hòn Sưng (nay thuộc thôn Phú Lạc, xã Bình Thành, huyện Tây Sơn).

Trích nguồn: Wikipedia

Vào hậu bán thế kỷ 19, trên quê hương Bình Định và Phú Yên, các nhân sĩ: Đào Doãn Địch, Bùi Điền, Lê Khanh, Nguyễn Đức Nhuận, Tăng Bạt Hổ, Mai Xuân Thưởng… là những gương mặt yêu nước tiêu biểu trong phong trào chống Pháp. Và, Mai Xuân Thưởng là một trong những thủ lĩnh chủ chốt đầy uy tín và trách nhiệm của phong trào Cần Vương chống Pháp thời bấy giờ. Sau này, khi ông mất, người dân Tây Sơn đã cùng nhau xây dựng lăng mộ để tưởng nhớ đến ông.

Lăng Mai Xuân Thưởng
Lăng Mai Xuân Thưởng

Nằm trên ngọn đồi bên cạnh quốc lộ 19 (thuộc xã Bình Tường, huyện Tây Sơn) cách Quy Nhơn khoảng 50km về hướng tây bắc. Lăng Mai Xuân Thưởng được xây dựng theo lối kiến trúc cổ để tưởng nhớ nhà yêu nước, lãnh tụ xuất sắc trong phong trào Cần Vương kháng Pháp tại Bình Định. Từ phía tây nhìn vào Tam Quan, chúng ta sẽ thấy 4 trụ cổng vuông, phía trên tạo dáng theo kiểu bầu lọ – kiến trúc theo kiểu cung đình, chùa cuối thế kỷ XIX. Sau khi leo 27 bậc tam cấp dốc dần về phía lăng, chúng ta sẽ nhìn thấy khoảng sân rộng 40m2, có lan can xây xung quanh. Từ sân tiền sảnh vào đến lăng được giật 4 cấp, trước mặt có mộ Nguyên soái Mai Xuân Thưởng.

Ðây là một ngôi nhà điệp ốc, cất theo kiểu xưa, mái ngói âm dương, thềm đá núi, nền lát đá vuông láng. Mộ nằm giữa nhà, hình chữ nhật, phía trước có mộ chí:

“Ðây là nơi an nghỉ
Bên lòng người Việt yêu nước
Nhà Anh Hùng
MAI XUÂN THƯỞNG
Ứng hùng năm Canh Thân (1860)
Tuẫn quốc năm Ðinh Hợi (1887)”

Dưới chân mộ là tấm bia cao lớn khắc bài một kỷ nêu tiểu sử và công nghiệp của Mai Xuân Thưởng. Lăng mộ được xây cất trông đơn giản nhưng khung cảnh nơi đây lại rất trang nghiêm. Hàng năm, đến ngày 15 tháng 4 âm lịch, nhân dân Tây Sơn và dòng họ đều tổ chức lễ dâng hương trước lăng mộ Ông. Lăng Mai Xuân Thưởng đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là di tích lịch sử ngày 20 tháng 4 năm 1995.

Một góc Lăng Mai Xuân Thưởng
Một góc Lăng Mai Xuân Thưởng

Sự nghiệp của anh hùng Mai Xuân Thưởng đã được chép vào Quốc sử, tên tuổi và tài danh của Người mãi mãi rạng rỡ với núi sông và mãi mãi sống trong lòng người Việt Nam. Tình cảm của người dân Bình Định đối với người anh hùng Mai Xuân Thưởng vẫn còn mãi theo năm tháng, và thật sâu lắng qua câu hát dân gian:

Ngó vô Linh Ðỗng mây mờ
Nhớ Mai nguyên soái dựng cờ đánh Tây…!

 

 

Vào thử xem :)[adrotate group="1"]