Du LịchVăn Hóa

Tháp Bánh ít – đền Tháp Lớn Nhất Còn Lại Của Vương Triều Chăm-pa 2021

Bình Định nổi tiếng với nhiều địa danh tháp với nền kiến trúc cổ độc đáo. Tháp Bánh Ít là một trong bảy cụm Tháp nằm trên mảnh đất võ Bình Ðịnh. Tháp Bánh Ít được xếp vào khu di tích đẹp, đặc sắc có giá trị văn hóa độc đáo trong kiến trúc của Việt Nam. Đây là công trình kiến trúc cổ duy nhất của Việt Nam lọt vào cuốn sách “1001 công trình kiến trúc phải đến trong đời” của nhóm tác giả người Anh. Cùng Hiquynhon khám phá vẻ đẹp của Tháp Bánh Ít này nhé!

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: Việt_namexpericance)

1. Giới thiệu về Tháp Bánh Ít

Tháp Bánh Ít toạ lạc tại xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, trên đỉnh của một quả đồi nằm giữa 2 nhánh sông Côn là Tân An và Cầu Gành, bên cạnh quốc lộ 1A, nơi đây cách trung tâm thành phố Quy Nhơn khoảng 20km.

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: ms.hayato)
Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: sưu tầm)

 

Tháp Bánh Ít được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật vào năm 1982 và được Tổ chức kỷ lục Việt Nam công nhận vào Top 10 tháp và cụm tháp cổ được nhiều du khách tham quan nhất vào năm 2014.

2. Kiến Trúc độc đáo của Tháp Bánh Ít

Nơi đây là một quần thể bao gồm 4 tháp. Khi bạn đứng quan sát từ xa bạn sẽ phần nào nhìn thấy được toà tháp giống như hình dáng của những chiếc bánh ít, cũng vì thế nên mới có tên gọi dân dã đầy yêu thương là Tháp Bánh Ít. 

Tháp chính là tháp lớn và cao nhất trong 4 tháp hiện còn ở trong di tích này. Giống như bao tháp Chàm khác, tháp chính này được tạo bởi 4 cửa trong đó có 1 cửa chính và 3 cửa giả, cửa chính quay về hướng Đông.Cửa chính, về kiến trúc cũng giống như cửa giả nhưng cửa chính được xây lồi hẳn ra so với tường là 2m, cửa được tạc hình mũi giáo cao nhọn, trang trí bên ngoài về phía trên là các khám thờ, trên các khám thờ là những hình tượng mặt Kala đang trong tư thế ngoạm rắn Naga. Quanh diềm mái cửa chính là những đường chạm khắc dật cấp hợp lý và dưới cùng được tạo bởi một diềm phù điêu bao quanh với các hình tượng mình người đầu voi, khỉ trong tư thế đang múa rất sinh động, càng đi lên phía trên là những đường chìm nổi trong một bố cục hợp lý.

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: Benz.mind)

 

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: việt_namexperance)

 

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: manhtienkhoi_)

 

Cấu trúc của tháp: gồm mặt thân chính và 3 tầng thu nhỏ về phía trên, tại các góc của tháp ở mỗi tầng đều có một tháp góc thu nhỏ trang trÍ. Mỗi tháp là một kiến trúc riêng biệt mang sắc thái khác nhau. Trên đỉnh mỗi tháp đều có tượng thần Siva làm bằng đá. Gần tháp Bánh Ít là tu viện Nguyên Thiều với phật đài lộ thiên uy nghi trên một đỉnh đồi, nhìn xuống giải nước trong xanh của dòng Tân An thơ mộng.

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: manhtienkhoi_)

 

Đi về phía Đông của tháp chính khoảng 30m là một tháp cổng cao khoảng chừng 12m, tháp có bình đồ vuông, mỗi cạnh 7m, chân cổng tháp đổ vỡ hoàn toàn, cũng như các tháp khác trong di tích này. Tháp cổng này chỉ là một hình ảnh thu nhỏ của tháp chính, được thiết kế khá vững chãi và trang trọng quay về hướng Nam của quần thể.

Tháp cổng là một hình ảnh thu nhỏ của tháp chính
Tháp cổng là một hình ảnh thu nhỏ của tháp chính

 

Về hướng Đông – Nam là tháp Bia có kích thước và cấu trúc tương tự như ngôi tháp Cổng phía Đông nhưng lại mang đến người xem cảm giác vui hơn và ấm áp hơn so với tháp Cổng; phía đỉnh tháp được thu nhỏ và được giật lại thành tầng, mỗi tầng đều có một hàng cột thể hiện theo lối thắt giữa, phình 2 đầu, trông xa như những quả bầu nậm nằm sát nhau trên các tầng. Với 4 tháp hiện còn, mỗi ngôi tháp ở đây đều mang trong mình mỗi dáng vẻ khác nhau về hình dáng cũng như kỹ thuật kiến trúc.

Tháp Bia có kích thước và cấu trúc tương tự như ngôi tháp Cổng phía Đông nhưng lại mang đến người xem cảm giác vui hơn và ấm áp hơn
Tháp Bia có kích thước và cấu trúc tương tự như ngôi tháp Cổng nhưng lại mang đến người xem cảm giác vui hơn và ấm áp hơn

 

Đứng ở góc nhìn kỹ thuật và mỹ thuật kiến trúc khu tháp Bánh Ít là những kiến trúc Chăm đầu tiên của phong cách kiến trúc Chăm Bình Định. Vì là kiến trúc đột phá, báo hiệu cho một phong cách kiến trúc mới nên ở Tháp Bánh Ít ta dễ dàng bắt gặp những vẻ đẹp của hai xu thế: nhịp nhàng, trang nhã và khỏe khoắn, hoành tráng của kiến trúc Chăm, hai xu thế đó trong di tích này được kết hợp một cách hài hòa và lý tưởng. Tháp Bánh Ít là một trong những khu tháp có niên đại sớm ở Bình Định và cũng là di tích hiện nay còn nhiều tháp nhất sót lại. Về phương diện nghệ thuật, trong toàn bộ di tích tháp Chăm còn lại thì Tháp Bánh Ít là quần thể kiến trúc độc đáo với nhiều dáng vẻ kiến trúc đa dạng, trang trí đẹp, có giá trị nghệ thuật cao

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: tamlep109)

3. Lịch sử của Tháp Bánh Ít

Quần thể tháp Bánh Ít có thể được xây dựng trong khoảng thời gian từ cuối thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XII, dưới thời trị vì của hai vị quốc vương Harivarman IV và V. Nhà Champa học ngưòi Pháp G. Maspero cho rằng đây là thời kì Champa xây dựng nhiều công trình kiến trúc lớn với những phong cách mới mẻ. Sự xuất hiện những yếu tố mới như cột ốp có rãnh dọc, bo diềm mái bằng đá sa thạch, vòm cửa cao vút nhọn… trên tháp là những đặc trưng để có thể coi đây là ngôi tháp tiêu biểu cho ngôi tháp Bình Định.

Tháp bánh ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Cham-pa (Ảnh: daiquang_)

 

Đến với Quy Nhơn Bình Định bạn không chỉ được trải nghiệm vẻ đẹp kiêu sa của những bãi cát trắng hoà mình cùng làn sóng biển xanh rì rào mà bạn còn phải choáng ngợp trước sự nguy nga của những nền kiến trúc cổ còn lưu giữ lại. Nếu đã đặt chân đến vùng đất thanh bình này, bạn nhất định không được bỏ qua Tháp Bánh Ít – Đền tháp còn xót lại của vương triều Champa này nhé! Chúc bạn có chuyến du lịch nhiều kỉ niệm tại quê hương chúng mình nhé!

Bài viết: Cường – Tuyết Ngân

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về ẩm thực Quy Nhơn hoặc những điều thú vị khi du lịch tại miền đất võ hãy follow HiQuyNhon để được biết thêm nhiều thông tin bổ ích nhé! Hoặc follow trang Thành phố Quy Nhơn để được cập nhật tin tức mỗi ngày nhé

Lưu ý: Nội dung bài viết thuộc bản quyền của Hiquynhon.com (Không bao gồm một số hình ảnh). Mọi sao chép cần ghi rõ nguồn, tên tác giả, nhiếp ảnh gia cùng với liên kết về nội dung tương ứng tại Hiquynhon.com

Back to top button